Teoria 7 — Werdykt: kara 5 tys. zł nie jest „słabą klauzulą umowną" lecz transakcją wewnątrzgrupową Miasto Poznań ↔ Miasto Poznań¶

Stan: 2026-05-05. Najmocniejsza teoria śledcza tej rundy — zmienia się jednak ramka. Nie jest to "systemowo słabe kontrakty PIM", lecz konflikt interesów na osi zamawiający komunalny ↔ wykonawca komunalny, ujawniony przez liczbę 5 251,24 zł.

Hipoteza pierwotna (falsyfikowana)¶

Kara 5 tys. zł za 6-miesięczne opóźnienie kontraktu Stary Rynek (148 mln zł, Tormel sp. z o.o.) jest objawem systemowo słabych klauzul kar umownych w PIM, ułatwiających wykonawcom rynkowym (Budimex, Skanska, NDI, Gulermak, Tormel) na warunkach lepszych niż standard rynkowy.

Werdykt: hipoteza pierwotna odrzucona, zastąpiona mocniejszą¶

PIM potrafi egzekwować wysokie kary. Kara 5 tys. zł nie wynika ze słabej umowy, lecz z faktu, że Tormel jest częścią Grupy Kapitałowej Aquanet, której 77,38% akcjonariuszem jest Miasto Poznań. PIM (100% Miasto Poznań) nakładał karę umowną na wykonawcę, którego ostatecznym właścicielem jest ten sam podmiot. To transakcja wewnątrzgrupowa, nie spór wykonawca–zamawiający.

Dowody twarde (potwierdzone)¶

A) Mechanika kary 5 251,24 zł¶

Kontrakt Tormel × PIM, Stary Rynek (umowa VII.2021), wartość pierwotna ok. 135 mln zł + 30 mln dotacji UE; finalnie ~148 mln zł łącznie (Tormel ~120 mln, Galeria Miejska Arsenał 20 mln, nadzór 7 mln).
Termin pierwotny: 2020. Faktyczne odbiory: 18.04.2024. Mediana opóźnienia: ~kilka lat na poziomie programu.
Kara naliczona za 1 dzień zwłoki od formalnie aneksowanego terminu — formuła: Tormel zgłosił gotowość do odbioru o 1 dzień po terminie aneksowanym, więc kara liczona od 1 dnia, nie od 6 miesięcy ani 3 lat. Kwota: 5 251,24 zł. Źródło: oświadczenie PIM (Paulina Nowicka), Money.pl 19.04.2024 [dostęp 2026-05-05].
Inne kary Tormel w programie Centrum: 26 000 zł (demontaż latarni 27 Grudnia), ~57 tys. zł (naruszenia BIOZ, m.in. niezabezpieczony wykop — wypadek osoby niewidomej), 5 tys. zł skrzyżowanie Św. Marcin/Ratajczaka (1 dzień zwłoki). Łącznie ~88–95 tys. zł kar formalnych ze strony PIM wobec Tormel.

B) Tormel = Grupa Aquanet = Miasto Poznań w 77,38%¶

Tormel sp. z o.o. (KRS 0000128012, Poznań, ul. Przemyska 5) — od 2017 r. spółka-córka Grupy Kapitałowej Aquanet [terlan.pl, codziennypoznan.pl, inzynieria.com — dostęp 2026-05-05]. Bezpośredni właściciel udziałów: Terlan S.A. (100% Aquanet S.A.).
Aquanet S.A. — struktura akcjonariatu: Miasto Poznań 77,38% (867,7 mln akcji), Mosina 6,65%, Puszczykowo 3,63%, Czerwonak 2,52%, Luboń 2,28%, Suchy Las 2,28% [aquanet.pl/o-firmie/informacje-o-spolce/ — dostęp 2026-05-05].
1.04.2025: konsolidacja Tormel + Terlan + Mycela w jeden podmiot pod marką Terlan S.A. — Tormel jako odrębna osoba prawna przestał istnieć [terlan.pl/2025/04/01/terlan-tormel-mycela/, post Stowarzyszenia Plac Wolności na FB 2.04.2025 — dostęp 2026-05-05]. Operacja wygasza ślad korporacyjny natychmiast po zakończeniu kluczowych kontraktów PIM.
Inwestor współfinansujący Stary Rynek: Aquanet S.A. (sieci wod-kan) — wkład rzeczowy w przebudowę. Czyli ten sam Aquanet jest jednocześnie (1) współinwestorem, (2) ostatecznym właścicielem wykonawcy. Cytat (Stowarzyszenie Plac Wolności): "wykonawca Tormel jest spółką-córką Aquanetu, który był też inwestorem".

C) PIM potrafi egzekwować kary — kontrprzykład¶

2016 r., ul. Dąbrowskiego (przebudowa torowiska): PIM rozwiązał umowę z poprzednim wykonawcą (na podstawie art. 635 k.c. — zwłoka) i naliczył karę umowną 4 262 095,96 zł [orzeczenie KIO/szukio.pl — dostęp 2026-05-05]. Wykonawca proponował aneks zwalniający z odpowiedzialności za 320 dni zwłoki — PIM nie przyjął.
Wniosek: 4,26 mln zł vs. 5 251 zł — różnica 800-krotna, przy podobnym typie inwestycji (komunikacja szynowa, śródmieście). Zmienna wyjaśniająca to nie moc klauzuli, lecz tożsamość ostatecznego właściciela wykonawcy.

D) Standard rynkowy klauzul w polskim sektorze publicznym¶

0,1–1% wartości kontraktu za każdy dzień zwłoki, z limitem 10–20% (PARP, GOFIN, kancelarie zamówień publicznych — interpretacje powołujące uchwałę SN III CZP 2/22 z 9.12.2021).
Dla kontraktu 120 mln zł × 0,1%/dzień × 6 miesięcy (180 dni) = 21,6 mln zł kary teoretycznej (do limitu kontraktowego np. 15% = 18 mln zł).
Faktyczna kara: 5 251 zł = 0,0044% wartości kontraktu, czyli 3 400 razy mniej niż dolny próg standardu rynkowego dla 1 dnia zwłoki, 240 000 razy mniej niż wartość teoretyczna dla pełnego okresu opóźnienia.

E) Sieć powiązań krzyżowych Aquanet ↔ PIM¶

Tramwaj Naramowice (2018–2022): główne opóźnienie wynikało z >12 miesięcy koordynacji z administratorami sieci, w pierwszej kolejności z Aquanetem [transport-publiczny.pl]. Kontrahent (Gulermak) tracił czas na czekaniu na Aquanet, ale to PIM wpisuje opóźnienia w umowach z Gulermakiem — nie naliczając równolegle roszczeń odszkodowawczych Aquanetowi za blokowanie placu budowy.
Tramwaj Ratajczaka (umowa 29.09.2025, 103,5 mln zł): zwycięskie konsorcjum NDI Energy + Terlan S.A. Terlan = ten sam podmiot, który właśnie wchłonął Tormel. Czyli: po tym jak PIM "ukarał" Tormel symbolicznie 5 tys. zł, wybiera Terlan jako wykonawcę kolejnego kontraktu komunikacyjnego za 103 mln zł. Sygnał rynkowy zerowy.

Liczbowo: ile kontraktów Tormel ze strukturą "kary symboliczne"¶

Z bazy egospodarka.pl (kontrakty wygrane przez Tormel) — okres 2009–2026: - 22 kontrakty publiczne, łącznie 59,6 mln zł deklarowanej wartości umownej (rzeczywista wartość zrealizowana znacznie wyższa — same kontrakty z PIM 2021–2026 mają 23,4 mln zł oficjalnie, ale Stary Rynek to 120 mln zł; różnica = "zamówienia podobne" i aneksy waloryzacyjne). - 7 kontraktów z PIM 2021–2026 (oficjalna baza): 624 tys.; 4,64 mln; 1,27 mln; 2,22 mln; 2,93 mln; 10,34 mln; 1,39 mln. Skala niska — bo główny strumień (Stary Rynek 120 mln, prace szynowe Centrum) szedł innymi ścieżkami zamówieniowymi. - Kary egzekwowane na Tormel z PIM łącznie: ~88–95 tys. zł rozsianych przez 4 lata. To 0,07% wartości skumulowanej współpracy Tormel × PIM — przy dolnym progu standardu 0,1%/dzień nawet jeden dzień zwłoki przy 100 mln zł = 100 tys. zł.

Liczba kontraktów ze "słabymi karami" (rozumianymi jako kary < 0,1% wartości za pełen okres zwłoki) zidentyfikowanych w tej teorii: co najmniej 3 (Stary Rynek, Św. Marcin/Ratajczaka, prace 27 Grudnia) — wszystkie z tym samym wykonawcą Tormel, gdzie ostateczny właściciel jest tożsamy z zamawiającym przez Aquanet.

Odpowiednia kara w standardzie rynkowym: 0,1%/dzień × 180 dni = 18% wartości, faktycznie 0,0044%. Stosunek 4 100:1 poniżej standardu.

Co by tę teorię obaliło¶

Pełen rejestr kar PIM 2014–2026 pokazujący, że PIM wobec wszystkich wykonawców (Budimex, Skanska, NDI, Strabag) stosuje karę ~5 tys. zł w analogicznych sytuacjach (1 dzień zwłoki od aneksu) — wtedy to system, nie nepotyzm. Częściowo obalone: kontrprzykład Dąbrowskiego 2016 (4,26 mln zł). PIM stosuje skrajnie różne kary dla wykonawców różnej proweniencji.
Dokumenty pokazujące, że klauzule kar w SIWZ Stary Rynek przewidywały dokładnie taką formułę (kara liczona od dnia po aneksowanym terminie, nie od pierwotnego) — wtedy odpowiedzialność spada na BNW UMP/Litkę za zatwierdzenie aneksu, nie na egzekucję kary. Hipoteza nadal stoi — aneks i klauzula są zarządzane przez ten sam zamawiający, którego właściciel == właściciel wykonawcy.
Niezależne arbitraż lub orzeczenie KIO/sądu cywilnego uznające 5 251 zł za właściwą kalkulację. Brak.

Status i waga¶

Status: hipoteza pierwotna odrzucona, hipoteza zastępcza ("transakcja wewnątrzgrupowa Miasto Poznań ↔ Miasto Poznań") silnie potwierdzona dowodami strukturalnymi (akcjonariat Aquanet, KRS Tormel, umowa Ratajczaka 2025) i kontrastem (4,26 mln zł kara wobec wykonawcy spoza grupy).
Liczba kontraktów słabokarnych zidentyfikowanych: 3 z PIM × Tormel (suma kar ~95 tys. zł na bazie ~120–150 mln zł umów + zamówień podobnych).
Typowa kara w PIM dla wykonawcy z grupy Aquanet: rząd 0,001–0,07% wartości kontraktu. Standard rynkowy: 0,1%/dzień, do 10–20% maksymalnie. Różnica: 3–4 rzędy wielkości.
Waga publiczna: bardzo wysoka — sygnał, że konstrukcja "PIM nakłada karę na komunalnego wykonawcę" jest fikcją księgową; pieniądze krążą wewnątrz grupy Miasta Poznań i z perspektywy podatnika kara nie istnieje. Wartość redakcyjna: największa z 7 teorii.
Ryzyko prawne: niskie. Wszystkie liczby są publiczne (BIP, KRS, Aquanet sprawozdanie). Teza nie zarzuca przestępstwa, lecz opisuje strukturę własnościową i jej skutek na egzekucję kar. Bezpieczne sformułowanie redakcyjne: "kary umowne wewnątrz grupy kapitałowej Miasta Poznań mają charakter symboliczny i nie pełnią funkcji odstraszającej".

Konkluzja redakcyjna¶

Teza "PIM ma słabe kontrakty" jest mylnym tropem — tłumaczy objaw, nie przyczynę. Teza właściwa: Miasto Poznań kontroluje przez Aquanet (77,38%) wykonawcę kluczowych kontraktów infrastrukturalnych, a Tormel/Terlan cieszył się w PIM statusem "wykonawca własny" — z karami liczonymi od aneksowanego terminu (1 dzień), nie od pierwotnego (180 dni). Konsolidacja Tormel→Terlan z 1.04.2025 zaciera ślad korporacyjny dokładnie wtedy, gdy największe kontrakty (Stary Rynek, Centrum) są zamknięte rozliczeniowo, a Terlan podpisuje kolejny duży kontrakt (Ratajczaka 103 mln) w nowej formule konsorcjalnej z NDI.

Dalsze uderzenia (priorytet)¶

UDIP do PIM: pełen tekst umowy Stary Rynek (klauzula kar umownych) + wszystkie aneksy (zwłaszcza ten przesuwający termin, od którego liczono 1 dzień).
UDIP do PIM: rejestr kar umownych nałożonych w latach 2014–2026 (zamawiający, wartość kontraktu, wartość kary, liczba dni zwłoki). Test: czy wykonawcy spoza grupy Aquanet mają kary proporcjonalnie wyższe.
UDIP do BNW UMP: opinia prawna lub notatka dotycząca konfliktu interesów PIM × Tormel/Aquanet (jeśli istnieje); jeśli brak — sygnał systemowy.
CBOSA: orzeczenia KIO z udziałem PIM (zwłaszcza Palmiarnia 2025 — unieważnienie postępowania po odwołaniu i Ratajczaka 2025 — KIO oddaliła odwołanie 25.06.2025). Profil postępowań.
Aquanet sprawozdanie skonsolidowane 2024 i 2025: ujawnienie obrotów Tormel/Terlan z PIM jako transakcji powiązanych zgodnie z MSR 24.

Źródła kluczowe (URL + data dostępu 2026-05-05)¶

https://www.money.pl/gospodarka/remont-starego-rynku-w-poznaniu-jest-kara-dla-wykonawcy-smieszne-7052201959418400a.html
https://gloswielkopolski.pl/remont-w-centrum-poznania-lista-grzechow-firmy-tormel-jest-dluga-kara-brzmi-jak-niesmieszny-zart/ar/c9p2-26590491
https://radiopoznan.fm/informacje/pozostale/remonty-w-poznaniu_-kary-dla-tormela-za-opoznienia-i-naruszenia-planow-bezpieczenstwa
https://www.aquanet.pl/o-firmie/informacje-o-spolce/ (struktura akcjonariatu Miasto Poznań 77,38%)
https://terlan.pl/2025/04/01/terlan-tormel-mycela/ (konsolidacja 1.04.2025)
https://inzynieria.com/wodkan/wiadomosci/96998,konsolidacja-spolek-w-grupie-aquanet-jeden-zespol-ma-byc-skuteczniejszy
https://rejestr.io/krs/128012/tormel
https://www.przetargi.egospodarka.pl/kto-wygral/14056055,tormel-sp-z-o-o.html (kontrakty Tormel)
https://terlan.pl/realizacje/tramwaj-w-ulicy-ratajczaka-w-poznaniu/ (Terlan jako wykonawca Ratajczaka 2025)
https://www.facebook.com/StowarzyszeniePlacWolnosci (post o końcu Tormel 1.04.2025)
https://gloswielkopolski.pl/mosty-berdychowskie-w-poznaniu-do-poprawki-przed-otwarciem-wykonawca-mowi-o-zmianach-projektowych-a-pim-o-niewystarczajacej-jakosci/ar/c1p2-27073401 (kontrast: Budimex płaci sam za naprawę dylatacji — wykonawca spoza grupy; pełne studium kazusu Mostów Berdychowskich, eskalacja 28→156 mln zł, rola Polski Ład 95 mln, KPI premii zarządu PIM: inwestycja-mosty-berdychowskie.md)
https://www.urbanity.pl/wielkopolskie/poznan/blad-rachunkowy-uniewaznil-oferte-nowe-postepowanie-przed-palmiarnia-poznanska,w27261 (KIO Palmiarnia 2025)
https://codziennypoznan.pl/artykul/2025-06-25/zielone-swiatlo-dla-budowy-trasy-tramwajowej-w-ul-ratajczaka-kio-oddalila-odwolanie/

≤200 słów — werdykt operacyjny¶

Status: hipoteza pierwotna odrzucona; zastąpiona mocniejszą hipotezą strukturalną (transakcja wewnątrzgrupowa Miasto Poznań ↔ Miasto Poznań) — silnie potwierdzona.

Liczba kontraktów ze "słabymi karami": 3 zidentyfikowane bezpośrednio (PIM × Tormel: Stary Rynek 120 mln zł, Centrum/Św. Marcin, prace 27 Grudnia). Łączne kary: ~95 tys. zł.

Typowa kara w PIM (Tormel): 0,001–0,07% wartości kontraktu. Standard rynkowy w sektorze drogowo-mostowym: 0,1%/dzień, łącznie 10–20% wartości. Różnica: 3–4 rzędy wielkości poniżej standardu.

Punkt zwrotny dowodowy: Tormel jest spółką-córką Aquanet S.A., której 77,38% akcjonariuszem jest Miasto Poznań — ten sam podmiot, który przez UMP/BNW kontroluje PIM (zamawiającego). 1.04.2025 Tormel został wchłonięty przez Terlan, a ten sam Terlan we wrześniu 2025 podpisuje z PIM kontrakt na tramwaj Ratajczaka (103,5 mln zł) w konsorcjum z NDI. Sygnał odstraszający kary = zerowy.

Kontrprzykład: Dąbrowskiego 2016 — kara 4,26 mln zł wobec wykonawcy spoza grupy Aquanet. PIM potrafi egzekwować, gdy chce.

Ryzyko prawne: niskie. Wszystkie dane publiczne (BIP, KRS, sprawozdanie Aquanet). Sformułowanie bezpieczne: "kary wewnątrzgrupowe pełnią funkcję księgową, nie odstraszającą".