FAQ — najczęstsze pytania mieszkańca-aktywisty¶

Przed przeczytaniem chunków merytorycznych spróbuj tu — FAQ to pierwszy layer retrieval.

1. Napisałem do Prezydenta Miasta Poznania skargę na hałas tramwaju na ul. Dąbrowskiego. Czy dobrze trafiłem?¶

Częściowo. Prezydent Miasta Poznania jest właściwy materialnie, ale wyłącznie do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 115a ust. 1 POŚ (określenie dopuszczalnego poziomu hałasu dla zarządcy źródła emisji). Jest to jednak ostatni etap łańcucha, a nie pierwszy. Pismo „proszę o interwencję w sprawie hałasu" wysłane do Prezydenta bez dowodów zostanie w 90% przypadków potraktowane jako skarga z Działu VIII KPA (art. 227), rozpatrzona w terminie z art. 237 KPA (1 miesiąc), ze standardową odpowiedzią: „przekazano do MPK/ZTM/Wydziału Klimatu". Aby uruchomić realną procedurę, należy rozpocząć od WIOŚ Poznań (ul. Czarna Rola 4) — wniosek o pomiary interwencyjne w ramach PMŚ (art. 9 ustawy o IOŚ). Dopiero protokół WIOŚ stanowi materiał dowodowy do formalnego wniosku art. 115a POŚ kierowanego do Prezydenta (Wydział Klimatu i Środowiska UMP, pl. Kolegiacki 17). Równolegle pismo operacyjne do MPK Poznań sp. z o.o. (ul. Głogowska 131/133) z kopią do ZTM — jako organizatora transportu na podstawie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym z 16.12.2010. Kolejność: WIOŚ → Prezydent → SKO → WSA. Patrz drzewo decyzji (05-drzewo-decyzji.md, przypadek 1).

2. Co robić, gdy dwa urzędy się wzajemnie odpychają („to nie my, to oni")?¶

Jest to klasyczny negatywny spór o właściwość, uregulowany w art. 22 KPA. Scenariusz działania: (1) żądać od każdego z organów wydania postanowienia o niewłaściwości na podstawie art. 65 § 1 KPA — ustna czy mailowa odmowa nie wystarczy. Postanowienie musi wskazać organ właściwy. (2) Jeżeli dwa organy wydały sprzeczne postanowienia (każdy twierdzi, że właściwy jest drugi), następuje spór kompetencyjny. Właściwość rozstrzygająca zależy od poziomu: między organami tej samej jst — rozstrzyga SKO (art. 22 § 1 pkt 1 KPA); między organem gminy/powiatu a administracją rządową — Naczelny Sąd Administracyjny (art. 4 PPSA). (3) Wniosek do SKO w Poznaniu (al. Niepodległości 16/18) lub do NSA w Warszawie sporządza sam obywatel — nie trzeba czekać na inicjatywę organów. (4) Strategią awaryjną jest ponaglenie z art. 37 KPA i skarga na bezczynność do WSA Poznań (ul. Ratajczaka 10/12). W międzyczasie DW do RPO i SKO na każdym piśmie — patrz 06-spory-i-formy-kontaktu.md. Nie przyjmować nigdy argumentu: „proszę zwrócić się do innego urzędu" — żądać formalnego postanowienia na piśmie.

3. Czy skarga na Prezydenta Miasta Poznania idzie do Wojewody czy do WSA?¶

Zależy od tego, co jest przedmiotem zaskarżenia — rozróżnienie jest fundamentalne. Uchwała Rady Miasta lub zarządzenie Prezydenta (akt generalny): skargę na niezgodność z prawem kieruje się do Wojewody Wielkopolskiego (al. Niepodległości 16/18) na podstawie art. 85 i 91 ustawy o samorządzie gminnym — Wojewoda sprawuje nadzór prawny (nie celowościowy). Termin: akt nadzorczy 30 dni od doręczenia uchwały. Decyzja administracyjna indywidualna (np. decyzja o WZ, decyzja hałasowa z art. 115a POŚ): odwołanie idzie najpierw do SKO Poznań (za pośrednictwem organu) w terminie 14 dni — art. 127 KPA. Dopiero po wyczerpaniu toku instancji — skarga do WSA w Poznaniu w terminie 30 dni (art. 53 § 1 PPSA). Decyzja Prezydenta jako Starosty (pozwolenia budowlane): II instancją jest Wojewoda, nie SKO — art. 82 ust. 2 Prawa budowlanego. Bezczynność/przewlekłość: ponaglenie z art. 37 KPA do organu wyższego stopnia, potem skarga do WSA (art. 3 § 2 pkt 8 PPSA). Skarga w trybie Działu VIII KPA (art. 229 pkt 3) na Prezydenta jako kierownika urzędu — do Rady Miasta Poznania. Pomyłka najdroższa: kierowanie do Wojewody skargi na indywidualną decyzję — pismo wróci z odesłaniem do SKO, a terminy uciekną.

4. WIOŚ kontra RDOŚ — kto mierzy co?¶

To dwa różne organy o różnych funkcjach, choć oba zajmują się „ochroną środowiska". WIOŚ Poznań (ul. Czarna Rola 4) to inspekcja kontrolno-pomiarowa działająca w oparciu o ustawę z 20.07.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. WIOŚ prowadzi Państwowy Monitoring Środowiska (art. 23 ustawy o IOŚ), wykonuje pomiary interwencyjne hałasu, pyłów, emisji przemysłowych w stanie istniejącym — czyli gdy źródło już działa. Wydaje protokoły kontroli stanowiące dowód w postępowaniach z art. 115a POŚ. RDOŚ Poznań (ul. Dąbrowskiego 79) to organ decyzyjny na etapie planowania inwestycji działający w oparciu o ustawę z 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (OOŚ). RDOŚ wydaje decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 71 i n. OOŚ) dla planowanych przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko (nowa trasa tramwajowa, droga, inwestycja kubaturowa), opiniuje raporty OOŚ i nadzoruje Naturę 2000. Reguła praktyczna: jeśli źródło hałasu/emisji już istnieje → WIOŚ. Jeśli coś jest planowane (postępowanie lokalizacyjne, pozwolenie środowiskowe) → RDOŚ. Odwołania: od WIOŚ do GIOŚ w Warszawie; od RDOŚ do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Patrz 04-inspekcje-i-regulatorzy.md.

5. Czy tramwaj podlega UTK? Wysłałem skargę — odpowiedzieli, że nie ich.¶

Odpowiedzieli zgodnie z prawem. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28.03.2003 r. o transporcie kolejowym, przepisów tej ustawy nie stosuje się do tramwajów i linii tramwajowych. Wyjątek: rozdział 2b (zarządzanie bezpieczeństwem) stosuje się odpowiednio wyłącznie do linii tramwajowych lokalizowanych poza pasem drogowym — w Poznaniu to fragmenty Poznańskiego Szybkiego Tramwaju (PST) na wydzielonym torowisku. Torowisko wbudowane w jezdnię (ul. Dąbrowskiego, Głogowska, Grunwaldzka) jest poza jurysdykcją UTK w całości. Dokąd zatem skarga? (1) Stan techniczny infrastruktury szynowej (grożący zawaleniem, drgania niszczące kamienice) → PINB Poznań (pl. Kolegiacki 17) w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Torowisko jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. (2) Hałas i wibracje jako emisja → WIOŚ Poznań, następnie Prezydent w trybie art. 115a POŚ. (3) Jakość eksploatacji (nieobtoczone koła, zniszczone podkłady) → MPK Poznań (Zakład Torów i Sieci) z kopią do ZTM, który jest organizatorem i ma kompetencję karania operatora. Nie ma nic do UTK — oszczędź sobie 60 dni przekazywania wg właściwości. Patrz pułapka nr 3 w 06-spory-i-formy-kontaktu.md.

6. Kiedy idę do PINB, a kiedy do WKZ/MKZ?¶

Kryterium rozgraniczające to przedmiot interwencji: stan techniczny vs wartość zabytkowa. PINB Poznań (pl. Kolegiacki 17) działa na podstawie Prawa budowlanego z 7.07.1994 r. — kontroluje legalność i stan techniczny obiektów (art. 48–51 — samowole; art. 62 — okresowe kontrole; art. 66 — stan zagrażający). Idź do PINB, gdy: pęknięta ściana kamienicy od drgań tramwajowych, samowolna nadbudowa, grożące zawaleniem torowisko, niezabezpieczony wykop. MKZ Poznań (pl. Kolegiacki 17, na mocy porozumienia z 16.02.2016 r. Dz. Urz. Woj. Wielk. 2016.1375) i WKZ Poznań (ul. Gołębia 2) działają na podstawie ustawy z 23.07.2003 r. o ochronie zabytków. Idź do konserwatora, gdy: wymiana nawierzchni w obszarze wpisanym do rejestru zabytków (Jeżyce — nr rej. A 337, A 432, A 470 [do weryfikacji]), ingerencja w elewację, usunięcie historycznej bazaltowej kostki. W praktyce oba organy współdziałają: wymiana szyn w historycznej dzielnicy wymaga pozwolenia konserwatorskiego i spełnienia norm technicznych Prawa budowlanego. Przy inwestycji liniowej MPK/PIM oba mogą być w grze jednocześnie. Odwołania: od PINB → WINB Wielkopolski (al. Niepodległości 16/18) → GUNB. Od MKZ (w zakresie porozumienia) → bezpośrednio Generalny Konserwator Zabytków / Minister Kultury (nie do Prezydenta, nie do Wojewody) — pułapka odwoławcza nr 1 w sprawach zabytkowych.

7. Co to jest „administracja zespolona" w praktyce i po co mi to wiedzieć?¶

„Administracja zespolona" to konstrukcja z art. 3 pkt 1 ustawy z 23.01.2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Oznacza: organy specjalne (inspekcje) działające samodzielnie pod względem kompetencji merytorycznych, ale zespolone organizacyjnie pod zwierzchnikiem — Wojewodą (na poziomie wojewódzkim: WINB, WIOŚ, WSSE, WKZ) lub Starostą/Prezydentem w mieście na prawach powiatu (na poziomie powiatowym: PINB, PPIS). „Zespolenie" oznacza wspólną obsługę kadrową, budżetową, niekiedy lokalową — ale nie merytoryczną podległość. Dlaczego to ważne dla obywatela? (1) PINB Poznań, choć fizycznie w budynku UMP i organizacyjnie podległy Prezydentowi jako Staroście, wydaje decyzje w swoim imieniu — nie w imieniu Prezydenta. Pismo „Prezydent Miasta Poznania / PINB" zostanie przekazane wg właściwości (art. 65 KPA) ze stratą 7–30 dni. Adresuj zawsze: „Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania". (2) Odwołania od PINB idą do WINB, nie do Prezydenta ani Wojewody bezpośrednio. (3) W postępowaniach skargowych z Działu VIII KPA skargi na PINB rozpatruje WINB (nie Rada Miasta) — art. 229 pkt 6 KPA. Ta sama zasada dla PPIS → WSSE. Patrz 01-ustroj-miasta-poznania.md.

8. Czy mogę pominąć urząd miasta i iść od razu do NIK?¶

Tak, ale NIK to nie sąd administracyjny ani zastępca instancyjny — to kontroler zewnętrzny. Zgodnie z art. 5 ustawy z 23.12.1994 r. o NIK, Izba kontroluje działalność organów samorządu terytorialnego w zakresie legalności, gospodarności i rzetelności. Obywatel może złożyć do Delegatury NIK w Poznaniu (ul. Kościuszki 109) wniosek o przeprowadzenie kontroli doraźnej. NIK nie jest jednak obowiązana wszcząć kontroli na żądanie — decyduje zgodnie z rocznym planem pracy i priorytetami prezesa. Szanse rosną, gdy: (1) wniosek dotyczy znaczących środków publicznych (np. projekty UE powyżej kilku mln zł), (2) wskazuje konkretne nieprawidłowości, nie emocje, (3) podpisuje go grupa obywateli lub organizacja pozarządowa. NIK nie zastępuje postępowania administracyjnego — nie cofnie decyzji, nie wyda zastępczej, nie doprowadzi do budowy chodnika. Wydaje wystąpienie pokontrolne, które może stać się fundamentem kolejnych działań (zawiadomienie do prokuratury, wnioski de lege ferenda, presja polityczna). Dla inicjatyw poznańskich NIK ma sens przy: rażącej niegospodarności PIM (wielokrotne zrywanie asfaltu — patrz drzewo decyzji, przypadek 19), wydatkach bez zamówienia publicznego, nieprawidłowościach w spółkach komunalnych. Równolegle uruchamiaj standardowe tryby: skarga do SKO, ponaglenie art. 37 KPA, WSA.

9. Jak zmusić urząd do odpowiedzi w terminie?¶

Podstawowe terminy KPA: (1) wnioski o UDIP — 14 dni (art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), przedłużenie do 2 miesięcy z uzasadnieniem. (2) Postępowania administracyjne — 1 miesiąc, sprawy skomplikowane 2 miesiące (art. 35 § 3 KPA). (3) Skargi z Działu VIII — 1 miesiąc (art. 237 § 1 KPA). Narzędzia egzekwowania: Krok A — ponaglenie (art. 37 KPA): wniesione do organu wyższego stopnia (SKO dla Prezydenta, WINB dla PINB, GIOŚ dla WIOŚ) za pośrednictwem organu prowadzącego sprawę. Organ wyższy ma 7 dni na rozpatrzenie — może stwierdzić przewlekłość i wyznaczyć nowy termin, zarządzić środki dyscyplinujące. Krok B — skarga na bezczynność/przewlekłość do WSA (art. 3 § 2 pkt 8 PPSA, art. 53 § 2b PPSA — po uprzednim ponagleniu). Termin dla WSA Poznań (ul. Ratajczaka 10/12) nie jest ograniczony — dopóki bezczynność trwa. WSA może nałożyć grzywnę na organ (art. 149 § 2 PPSA) oraz zasądzić od 500 do 10 000 zł na rzecz skarżącego. Krok C — prawo do dochodzenia szkody z art. 417¹ § 3 KC za szkody wyrządzone niewydaniem decyzji w terminie. Krok D — DW RPO i SKO na każdym pismie procesowym. Pułapka: ponaglenie musi być wniesione w trakcie bezczynności — nie po wydaniu decyzji. Patrz 06-spory-i-formy-kontaktu.md oraz szablon szablony/instytucje/ponaglenie-kpa-art-37.md.

10. Kto realnie odpowiada za stan torowiska — MPK, ZTM, ZDM, Miasto?¶

Odpowiedź brzmi: zależy od tego, co jest zepsute. Warstwa majątkowo-eksploatacyjna: torowisko wraz z siecią trakcyjną jest majątkiem MPK Poznań sp. z o.o. (ul. Głogowska 131/133) — Zakład Torów i Sieci wykonuje bieżące utrzymanie, obtaczanie kół, szlifowanie szyn. Wnioski operacyjne kieruj do Prezesa Zarządu MPK. Warstwa organizacji transportu: ZTM (ul. Matejki 59) — organizator publicznego transportu zbiorowego na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 16.12.2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym. ZTM zawiera z MPK umowę operatorską, egzekwuje standard usługi, nakłada kary umowne. Skargi na punktualność, hałas wewnątrz wagonu, stan taboru → ZTM. Warstwa inwestycyjna (budowa, przebudowa): Poznańskie Inwestycje Miejskie sp. z o.o. (pl. Wiosny Ludów 2) jako inwestor zastępczy. Dokumenty projektowe, gwarancje, rękojmia → PIM. Warstwa pasa drogowego (torowisko w jezdni): Zarząd Dróg Miejskich (ul. Wilczak 17) jako zarządca drogi publicznej w trybie art. 19 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Kolizje z jezdnią, odwodnienie, uspokojenie ruchu → ZDM. Warstwa nadzoru właścicielskiego: Biuro Nadzoru Właścicielskiego UMP jako reprezentacja Miasta jako wspólnika spółek. Gdy spółka nie reaguje — pismo do BNW z żądaniem interwencji nadzoru. Warstwa regulacyjna: Prezydent jako organ art. 115a POŚ. Pismo „proszę naprawić torowisko" kierowane do „Prezydenta" jest nietrafione — nie ma on umocowania do zlecenia prac MPK bez procedury. Adresat zależy od fazy — operacja → MPK; umowa → ZTM; inwestycja → PIM; droga → ZDM. Patrz 02-jednostki-miasta-i-spolki.md.

11. Wniosek UDIP do spółki komunalnej — czy spółka musi odpowiedzieć?¶

Tak. Podstawa: art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej — „podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym". Wszystkie spółki komunalne Poznania spełniają tę definicję: MPK, Aquanet, PIM, ZKZL. Adresat: Prezes Zarządu danej spółki. Forma: ePUAP, e-Doręczenia (np. Aquanet: informacja.publiczna@aquanet.pl, AE:PL-46041... [do weryfikacji pełna sygnatura]) lub zwykły e-mail z identyfikacją wnioskodawcy — wniosek UDIP nie wymaga podpisu zaufanego (potwierdzone wyrokiem NSA z 16.03.2009 r. sygn. I OSK 1277/08 [do weryfikacji aktualności]). Zakres: umowy, faktury, ekspertyzy, wyniki przetargów, korespondencja urzędowa — jeśli dotyczą zadania publicznego. Ograniczenia: tajemnica przedsiębiorstwa (art. 5 ust. 2 UDIP) — spółki mogą odmówić w tym zakresie, ale muszą to uzasadnić decyzją administracyjną (art. 17 UDIP), od której przysługuje odwołanie/skarga. Tajemnica przedsiębiorstwa nie jest uniwersalnym wytrychem — musi być wykazana konkretnie. Termin: 14 dni (art. 13 ust. 1 UDIP). Bezczynność spółki → skarga do WSA Poznań w trybie art. 3 § 2 pkt 4 PPSA (nie trzeba uprzedniego ponaglenia w sprawach UDIP — linia orzecznicza, np. uchwała NSA z 31.03.2014 r. I OPS 8/13 [do weryfikacji]). Pułapka: kierowanie wniosku dot. operatora spółki MPK do Urzędu Miasta kończy się odpowiedzią „nie posiadamy wnioskowanej informacji" — bez przekazania wg właściwości, bo UDIP nie zna instytucji przekazania. Adresuj dokładnie.

12. Jak poprawnie napisać wniosek o pomiary hałasu do WIOŚ?¶

WIOŚ Poznań (ul. Czarna Rola 4, ePUAP) przyjmuje wnioski o kontrole pozaplanowe w trybie art. 9 ust. 2 ustawy o IOŚ. Minimum treści: (1) Wnioskodawca z pełnym adresem (bez tego — odrzucenie; anonimowe skargi mogą być rozpatrywane, ale WIOŚ nie ma obowiązku informowania o wynikach). (2) Precyzyjna lokalizacja źródła emisji — adres, numer budynku, współrzędne GPS jeśli to linia (tramwaj: km odcinka lub dwa adresy skrajne). (3) Rodzaj emisji: hałas komunikacyjny szynowy / drogowy / przemysłowy; jeżeli hałas szynowy — wyraźnie wskaż, że chodzi o tramwaj (nie kolej → nie UTK). (4) Pora występowania: dzień (6:00–22:00) vs noc (22:00–6:00) — normy są różne (rozporządzenie Ministra Środowiska z 14.06.2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku). (5) Żądanie: „wnoszę o przeprowadzenie kontroli pozaplanowej z pomiarami poziomu hałasu w środowisku oraz sporządzenie protokołu pomiarowego stanowiącego materiał dowodowy dla postępowania art. 115a POŚ". (6) Podstawa prawna: art. 9 ust. 2 i art. 10b ustawy o IOŚ w zw. z art. 112 i art. 117 POŚ. (7) Załączniki: własne nagrania (choć nie są dowodem formalnym — sygnalizują skalę), mapa lokalizacji, zaświadczenie o zameldowaniu (opcjonalnie — wzmacnia interes prawny). Termin realizacji: WIOŚ nie ma terminu ustawowego na wykonanie pomiarów — w praktyce 2–6 miesięcy w zależności od obciążenia i priorytetu. Protokół WIOŚ jest dokumentem urzędowym (art. 76 KPA) i w postępowaniu przed Prezydentem ma moc dowodową quasi-prawomocną. Patrz 04-inspekcje-i-regulatorzy.md.

13. Chciałbym skargę na hałas, ale boję się RODO — czy mogę pisać anonimowo?¶

Krótko: nie warto. Dział VIII KPA (art. 227 i n.) dopuszcza anonimowe skargi, ale organy mają prawo pozostawić je bez rozpoznania (art. 237 § 1 w zw. z § 3 KPA — wnioskodawca bez adresu do korespondencji nie otrzyma odpowiedzi). UODO wprost odrzuca anonimowe skargi RODO — pułapka nr 4 w rozdziale anti-patterns. Wnioski UDIP wymagają identyfikacji wnioskodawcy (art. 10 UDIP). W postępowaniu administracyjnym strona musi się wylegitymować (art. 28 KPA — „stroną jest każdy, czyj interes prawny lub obowiązek sprawy dotyczy"). Ryzyka RODO są minimalne, bo: (1) organy administracji publicznej są administratorami danych z mocy prawa (art. 6 ust. 1 lit. c i e RODO), nie potrzebują zgody. (2) Dane z wniosków nie są upubliczniane — są elementem akt sprawy objętych ograniczeniem dostępu (art. 73 § 1 KPA — strona ma dostęp, osoby trzecie nie). (3) W razie publikacji skargi np. w odpowiedzi Rady Miasta — dane są anonimizowane na podstawie art. 5 ust. 2 UDIP (ochrona prywatności). Praktyczne zalecenia: (a) podawaj adres korespondencyjny, nawet jeśli nie jesteś zameldowany pod adresem uciążliwości — legitymacja do skargi z Działu VIII KPA przysługuje każdemu, nie tylko mieszkańcom (art. 221 § 3 KPA — „powszechna dostępność"). (b) W sprawach sąsiedzkich, gdzie obawiasz się reakcji, skargę może złożyć organizacja społeczna (art. 31 KPA) na rzecz interesu społecznego. © Dla silnych spraw — grupa mieszkańców, wspólna korespondencja, kopia do RPO. Anonim to droga donikąd — procedura nie ruszy.

14. Budżet Obywatelski — projekt mi przepadł na etapie oceny wykonalności. Co robić?¶

Poznański Budżet Obywatelski (PBO) jest uregulowany w uchwale Rady Miasta Poznania, przyjmowanej corocznie na podstawie art. 5a ust. 7 ustawy o samorządzie gminnym (po nowelizacji z 2018 r. BO stał się obligatoryjny w miastach na prawach powiatu — art. 5a ust. 5 USG). Negatywna ocena wykonalności (wydawana przez właściwą jednostkę merytoryczną, np. ZDM, ZZM) nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 KPA — to akt wewnętrzny gminy. Dlatego nie przysługuje odwołanie do SKO ani skarga do WSA na tej podstawie. Dostępne środki: (1) Procedura odwoławcza wewnętrzna: uchwała PBO przewiduje zwykle 7-dniowy termin na odwołanie do Zespołu Koordynującego/Komisji Odwoławczej przy Oddziale Partycypacji Społecznej Gabinetu Prezydenta. Sprawdź aktualną uchwałę Rady Miasta na bip.poznan.pl. (2) Wniosek UDIP o uzasadnienie oceny — żądaj dokumentów technicznych stanowiących podstawę negatywnej oceny (kosztorys, mapa kolizji infrastrukturalnych). Często ujawnia, że ocena oparta jest na szacunkach, nie analizach. (3) Skarga do Prezydenta w trybie Działu VIII KPA na nienależyte wykonanie zadania publicznego przez podległą jednostkę budżetową (np. ZDM). Adresat: Prezydent, pl. Kolegiacki 17. (4) Interpelacja radnego — zwróć się do radnego z klubu popierającego Twój projekt, by złożył interpelację na podstawie art. 24 ust. 3 USG. Prezydent ma 14 dni na odpowiedź. (5) Skarga do Komisji Rewizyjnej Rady Miasta w trybie art. 18a USG — bada gospodarność Prezydenta. (6) Ostateczność — zmiana uchwały PBO na przyszłe lata przez inicjatywę obywatelską uchwałodawczą (art. 41a USG; min. 300 osób w mieście powyżej 100 tys. mieszkańców). BO to nie postępowanie administracyjne — nie ma bezczynności, nie ma WSA. Pole walki jest polityczne i transparentnościowe, nie sądowe.