Drzewo decyzji — komu pisać w sprawie X¶

18 typowych spraw repo obywatelskiego. Każdy przypadek: organ pierwszego kontaktu + ścieżka odwoławcza. Użycie: zanim sformułujesz pismo, zweryfikuj właściwy adresat.

1. Hałas tramwaju przekraczający normy (np. ul. Dąbrowskiego)¶

Krok 1 (dowodowy): Wniosek o interwencyjne pomiary emisji → WIOŚ Poznań (ul. Czarna Rola 4). WIOŚ wydaje protokół.
Krok 2 (operacyjny): Równolegle pismo o naprawę torowiska (szlifowanie szyn, maty wibracyjne Ortec/Sika) → MPK Poznań z DW do ZTM.
Krok 3 (administracyjny): Złożenie protokołu WIOŚ do Prezydenta (Wydział Klimatu i Środowiska) z żądaniem decyzji art. 115a POŚ. Odwołanie: SKO Poznań.

2. Zły stan torowiska — zagrożenie katastrofy budowlanej / wykolejenia¶

Organ I kontaktu: PINB Poznań (pl. Kolegiacki 17). Tryb art. 66 Prawa budowlanego.
Odwołanie: zażalenie / skarga na przewlekłość → WINB Wielkopolski.

3. Brak ścieżki rowerowej, niebezpieczna polityka DDR, nieciągłości¶

Organ organizujący (polityka + koncepcja): Miejski Inżynier Ruchu (Biuro MIR UMP).
Organ budujący: ZDM Poznań (fizyczne wykonanie pasa, likwidacja progów).

4. Zwężenie jezdni, uspokojenie ruchu¶

Organ I kontaktu: Biuro MIR (zatwierdza projekt stałej organizacji ruchu).
Koncepcję przedkłada zarządca (ZDM).

5. Hałas/drgania wewnątrz mieszkania z torowisk¶

Organ I kontaktu: PPIS Poznań (Sanepid, ul. Gronowa 22).
Pomiary wewnątrz lokali = kategoria sanitarna; pomiary na zewnątrz = WIOŚ.
Odwołanie: WSSE Poznań.

6. Dostęp do umów / gwarancji / faktur projektu tramwajowego (Projekt Centrum)¶

Organ I kontaktu: Poznańskie Inwestycje Miejskie (PIM) sp. z o.o. (bezpośrednio — nie Prezydent).
Pismo do Prezydenta zakończy się odpowiedzią, że dokumenty operacyjne w zarządzie spółki.
W razie zignorowania: skarga na bezczynność → WSA Poznań (art. 3 § 2 pkt 4 PPSA, bez ponaglenia w UDIP).

7. Zgłoszenie projektu do Poznańskiego Budżetu Obywatelskiego (PBO)¶

Organ I kontaktu: Oddział Partycypacji Społecznej Gabinetu Prezydenta UMP.
Merytoryczna ocena wykonalności trafia operacyjnie do ZDM / ZZM.
Negatywna ocena PBO = akt wewnętrzny gminy, nie decyzja administracyjna — brak drogi SKO/WSA. Dostępne: procedura odwoławcza wewnętrzna (zwykle 7 dni), UDIP o uzasadnienie, skarga do Prezydenta (Dział VIII KPA), interpelacja radnego, Komisja Rewizyjna Rady Miasta (art. 18a USG).

8. Skarga na ZDM — nienależyte utrzymanie drogi (porządek)¶

Organ I kontaktu: Prezydent Miasta Poznania (zwierzchnik dyrektora jednostki) w trybie Działu VIII KPA (art. 227 KPA).
Jeżeli brak rozpatrzenia: ponaglenie (art. 37 KPA); skarga na bezczynność — WSA.

9. Odwołanie od decyzji WZ niekorzystnej dla pieszych¶

Organ: SKO Poznań za pośrednictwem Wydziału Urbanistyki i Architektury UMP (organ wydający).
Termin odwołania: 14 dni od doręczenia.
Po wyczerpaniu: WSA Poznań, 30 dni.

10. Kontrola procesu decyzji środowiskowej (DŚU) dla planowanej infrastruktury liniowej¶

Organ I kontaktu: RDOŚ Poznań.
Odwołanie: GDOŚ Warszawa.

11. Uciążliwe wibracje z braku szlifowania kół tramwajowych¶

Organ I kontaktu (operacja): MPK Poznań — Zakład Torów i Sieci (fizyczne obtaczanie obręczy).
Organ nadzoru umownego: ZTM (kary umowne dla operatora, art. 7 UPTZ).

12. Brak odśnieżania / koszenia w pasie drogowym¶

Organ I kontaktu: ZDM Poznań (zatrudnia podwykonawców utrzymania letniego i zimowego).

13. Bezprawne wycięcie drzew w pasie drogowym inwestycji¶

Organ I kontaktu: Wydział Klimatu i Środowiska UMP (wydaje zezwolenia na usunięcie drzew w trybie ustawy o ochronie przyrody).
Jeżeli drzewa były poza obszarem samorządowym m. Poznań — ewentualnie Marszałek.

14. Inwazyjny monitoring w biletomatach ZTM — RODO¶

Organ I kontaktu: Inspektor Ochrony Danych w ZTM Poznań.
Skarga operacyjna (po odrzuceniu): UODO Warszawa (ul. Stawki 2). Anonim → odrzucenie (anti-pattern).

15. Zalewanie nieruchomości — wody opadowe z torowisk¶

Organ I kontaktu (standardy retencji): Aquanet S.A. (administrator sieci burzowej, „Standardy Retencji dla Miasta Poznania").
Organ rygorystycznej kontroli: Wody Polskie RZGW Poznań (nadzór nad operatem wodnoprawnym).

16. Zniszczenie historycznej nawierzchni bazaltowej (rejestr zabytków)¶

Organ I kontaktu: Miejski Konserwator Zabytków (MKZ) — wniosek o wstrzymanie robót.
Odwołanie (tryb specjalny): Minister Kultury / Generalny Konserwator Zabytków — nie Prezydent, nie Wojewoda.

17. Skarga pasażerska MPK (punktualność, klimatyzacja, hałas wewnętrzny)¶

Organ właściwy: wyłącznie ZTM Poznań (art. 7 UPTZ — organizator; kompetencja rekomendowania / zmuszania operatorów do działań naprawczych).

18. Uciążliwość z drogi krajowej w granicach miasta (np. DK92 — Lechicka)¶

Organ właściwy (projekt): ZDM Poznań.
Organ niewłaściwy kategorycznie: GDDKiA Oddział Poznań — brak jurysdykcji w miastach na prawach powiatu (art. 19 ust. 5 UoDP). Anti-pattern nr 2.

19. Rażąca niegospodarność — np. kilkukrotne zrywanie asfaltu (PIM)¶

Organ I kontaktu: Delegatura NIK w Poznaniu (ul. Kościuszki 109) — wniosek o kontrolę doraźną. Kryteria: legalność, gospodarność, rzetelność.
NIK nie zastępuje instancji — równolegle tryb administracyjny (skarga, ponaglenie, WSA).

20. Przewlekłość postępowania — hałas zagraża zdrowiu, urząd milczy¶

Sąd (aspekt prawny): po ponagleniu (art. 37 KPA) → skarga na bezczynność do WSA Poznań (ul. Ratajczaka 10/12).
Ombudsman (aspekt społeczno-interwencyjny): RPO przez ePUAP, żądanie podjęcia sprawy z urzędu.

Powiązania¶

Szablony: szablony/instytucje/pismo-o-wlasciwosc.md, szablony/instytucje/ponaglenie-kpa-art-37.md, szablony/instytucje/wniosek-spor-kompetencyjny.md.
Anti-patterns (najdroższe błędy) → 06-spory-i-formy-kontaktu.md.
Tabela właściwości rzeczowej → 04-inspekcje-i-regulatorzy.md.
Uzasadnienia szczegółowe (np. dlaczego nie UTK) → 04-inspekcje-i-regulatorzy.md, 99-faq.md.